Sáng ngày chủ nhật, Trần Thạc ngủ đến mê mệt, bị tiếng chuông điện thoại đánh thức. Giấc mơ chuột ban đêm đã ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng giấc ngủ của anh, dẫn đến cả người anh lúc nào cũng ngây ngây ngẩn ngẩn. Anh cầm điện thoại lên xem, là số lạ.
Trần Thạc nhận điện thoại: “Xin chào.”
“Xin chào, là Trần Thạc phải không?” Một giọng nam trung niên.
“Phải, anh là?”
“Tôi là bạn của Khâu Đình, đồng nghiệp của anh, làm nghiên cứu động vật, họ Tần.”
Trần Thạc ngẩn một hồi lâu mới nhớ ra chuyện tối hôm qua, nhớ chuyện mình và Khâu Đình đã nói. Xem ra cô ấy đã đưa điện thoại của anh cho giáo sư Tần. Người ta chủ động liên hệ với anh. Trần Thạc vội vàng ngồi dậy, lịch sự nói: “À, giáo sư Tần, chào anh!”
“Không cần khách sáo. Tôi đại khái có nghe qua chuyện của cậu, rất có hứng thú. Đáng tiếc là bây giờ đang tham gia một buổi hội thảo học thuật ở tỉnh khác, không có cách nào gặp mặt cậu trực tiếp, vì vậy chỉ đành gọi điện thoại hỏi thăm. Bây giờ cậu tiện nghe điện thoại không?”
“Tiện, tiện ạ.”
“Cậu nói, sau khi cậu bắt được một con chuột, tối nào cũng nằm mơ, mơ bản thân mình biến thành chuột, đúng không?”
“Đúng vậy. Tôi đã thả con chuột đó đi rồi nhưng chuyện này vẫn không cải thiện gì. Anh biết chuyện này là thế nào không?”
“Tình huống cậu gặp phải có khả năng liên quan đến đề tài tôi đang nghiên cứu.”
“Đề tài gì?”
“Siêu năng lực của động vật.”
“Cái gì? Siêu năng lực….của động vật?” Trần Thạc ngẩn ra, cảm giác dường như đây là đề tài khoa học viễn tưởng.
Đối phương cười cười: “Đúng vậy. Đương nhiên siêu năng lực mà tôi nói không phải kiểu khoa trương như trong Superman, mà là năng lực vượt quá mức bình thường mà một số loại động vật đã phát triển thành vì kéo dài sự sinh tồn của chủng loài trong quá trình tiến hóa dài của mình.”
“À…” Trần thạc gật đầu có cái hiểu cái không.
“Chắc chắn cậu đã nghe qua, con dơi có thể phát ra sóng siêu âm để định vị, đúng không?”
“Đúng vậy.”
“Đây là một loại siêu năng lực, cá heo cũng có năng lực tương tự, đây đều là những siêu năng lực của động vật tập nhiều thành thói quen mà chúng ta đã biết rõ. Thực ra còn rất nhiều động vật có siêu năng lực khó mà tin nổi, ví dụ hồ ly có thể thôi miên con người và các loài động vật khác, khiến người xuất hiện ảo giác, vân vân.”
“Vậy thì chuột…”
“Tôi biết cậu quan tâm nhất là loài chuột. Cậu biết về loài chuột bao nhiêu?”
Trần Thạc nghĩ ngợi, nói: “Tôi chỉ biết khả năng sinh sản của loài chuột rất mạnh, vì vậy số lượng chúng nó rất đông.”
“Đúng vậy, loài chuột có khả năng sinh sản khiến con người kinh ngạc, có một nhà khoa học đã làm một thí nghiệm rất thần kỳ: thả hai con chuột một đực một cái lên một hòn đảo nhỏ vốn dĩ không có loài chuột sinh sống, thế hệ đời sau của chúng đã chiếm hết hòn đảo chỉ trong vòng năm tháng. Một con chuột trưởng thành cứ 20-30 ngày đã có thể sinh ra một bầy chuột con. Mấy con chuột con này sáu tháng sau đã có thể sinh trưởng, lại bắt đầu sinh sản một thế hệ mới…nếu như không khống chế, số lượng của chúng không biết sẽ tăng đến cấp độ nào.”
Đối với một người bẩm sinh sợ chuột như Trần Thạc, chỉ tưởng tượng ra cảnh một ngàn vạn con chuột thôi anh đã cảm thấy toàn thân không thoải mái. Nhưng chuyên gia động vật thì chỉ cần vào lĩnh vực của mình là nói thao thao bất tuyệt.
“Khả năng sinh sản đáng kinh ngạc đó là một trong những năng lực đặc thù của loài chuột tiến hóa thành. Chúng ở ở đáy của chuỗi thức ăn, kẻ thù quá nhiều: mèo, rắn, chim ưng, con người, vân vân. Vì vậy sách lược ứng phó chính là sinh sôi thật nhiều nhằm đảm bảo chủng loài mãi mãi không bao giờ tuyệt diệt. Đối với nhiều người mà nói, đây chính là hiểu biết toàn bộ của bọn họ về loài chuột. Dường như mấy chục nghìn năm nay, “sinh sản” chính là con đường sinh tồn duy nhất của loài chuột.”
“Chẳng lẽ không phải vậy sao?”
“Con người thường nhầm lẫn hai khái niệm này – định nghĩa “duy trì nòi giống và duy trì sinh tồn” hoàn toàn khác nhau, cũng là hai phương hướng tiến hóa khác nhau. Cái đầu tiên chỉ có thể bảo đảm chủng loài không bị tuyệt diệt, cái sau thì có thể nâng cao tỉ lệ sinh tồn của cá thể sinh vật. Lấy loài người làm ví dụ, một mặt phải thông qua sinh sản để duy trì thế hệ sau, nhưng sinh sản không phải là mục đích duy nhất, mặt còn lại con người vẫn phải tiến hóa và nắm bắt những kỹ năng mới, để tiện cho bản thân càng sinh tồn lâu dài sau này, đúng không?”
“Đúng vậy.”
“Vì vậy, không phải loài nào cũng thông qua con đường sinh sản như loài chuột để kéo dài chủng loài, rất nhiều động vật đều cố hết sức để có thể nâng cao tỉ lệ sinh tồn của bản thân, không để mình dễ dàng bị tiêu diệt như vậy. Ví dụ thì nhiều vô kể, ví dụ như tắc kè hoa có thể biến đổi màu sắc, kanguru có thể không uống nước trong vòng năm năm, gấu biển có thể chịu được môi trường cực đoan…quả là kể hoài không hết.
“Bây giờ nói về chủ đề cậu quan tâm nhất – loài chuột. Loài động vật nghe có vẻ thấp kém nhất, sinh tồn trên trái đất đã chục triệu năm, trong quãng thời gian dài như vậy, bọn chúng thực sự không có tiến hóa gì ngoài năng lực ‘sinh sôi nảy nở” hay sao?
Toàn thân Trần Thạc run lên: “Anh cảm thấy chúng nó còn có thể có năng lực gì?”
Vị giáo sư im lặng một hồi: “Tôi không biết.”
Trái tim Trần Thạc trùng xuống, thất vọng nghĩ – nói cả nửa ngày trời, kết quả là ba chữ: “Tôi không biết.”
Giáo sư giải thích: “Trước đây tôi có hướng dẫn một nghiên cứu sinh, cũng là trợ lý của tôi, từng nghiên cứu chủ đề này. Nhưng mà đáng tiếc, nghiên cứu không có tiếp tục, nửa đường phải dừng rồi.”
“Vì sao lại dừng giữa chừng?” Trần Thạc nói.
Lại một sự im lặng. Sau đó, giáo sư chậm rãi nói: “Vì đối tượng nghiên cứu và nghiên cứu sinh đều chết rồi.”
